نقش تربیت جنسی کودکان و تأثیرات آن بر کاهش آسیب های اجتماعی

0
4 مشاهده



چکیده

تربیت جنسی یکی از پیچیده ترین و مهمترین ابعاد تعلـیم و تربیـت اسـت کـه در چگـونگی شـکل گیـری شخصیت انسان نقش مهمی داشته و بر افکار، عواطف و رفتارهای وی تاثیرگذار است. پرداختن به موضوع تربیت جنسی و آموزش به کودکان و نوجوانان می تواند به حفظ عفت و سلامت و پایداری خانواده ها کمک کند و به دنبال آن فساد و فحشا در جامعه کم میشود و سهل انگاری و بی اهمیتی به این مسئله موجب از بین رفتن حیا و حریم ها و فروپاشی خانواده ها و شـیوع فسـاد و فحشـا در جامعه میشود امروزه متأسفانه در جامعه ی ما، منابع غیر صحیح برای پاسخگوئی به نیازهای جنسـی کودکـان و نوجوانان فراوان است به همین دلیل خانواده ها باید کودکان و نوجوانان خود را به طریق صحیح تربیت نمایند تا به انحراف جنسی دچار نشوند.

واژگان کلیدی: تربیت جنسی،آسیب های اجتماعی،آموزش جنسی، هویت جنسی

مقدمه

در دنیای امروز که کودکانمان را محرک های محیطی فراوانی چون شبکه های ماهواره، ایینترنت، شبکه های مجازی احاطه کرده اند و هریک از آنها تأثیرات بسیار گسترده ای بر روی ذهن و روح آن ها می گذارد، نمی توان بی تفاوت بود و کودکان را بدون هیچ گونه زره دفاعی در این دنیا رها کرد. بر عکس، باید با آگاهی درست از چگونگی تربیت جنسی و نحوه ارائه آن به کودکان، آن ها را به این زره دفاعی مجهز سازیم، اما با همه این تفاسیر یکی از حوزه های چالش برانگیز تعلیم و تربیت در جوامع مختلف، از جمله جامعه ما تربیت جنسی است، که همواره به دلیل وجود پاره ای از ابهام ها و سوء تفـاهم هـا فکری و نظری ونیز موانع اجرایی با مشکلات فراوانی دست به گریبان بوده و همین امر، زمینه ساز ایجاد و بروز بسیاری از معضلات اجتماعی و انحرافهـای رفتـاری در میـان نسل جوان و به تبع آن صرف هزینه های سنگین جهت مقابله با این انحرافها است در عین حال باید بـر ایـن نکتـه تاکیـد کنـیم کـه در حـوزه عمـل “تربیـت جنسـی از موضوع های چالش برانگیز برای خانواده های ایرانـی اسـت. پـدران و مـادران مسـئول نمی توانند نسبت به غریزه جنسی فرزندان خود بی تفاوت باشند زیـرا تربیـت جنسـی یکی از دشوارترین و حساس ترین انواع تربیت ها است که اندک اشـتباهی در آن ممکـن است کودکان را به وادی فساد بکشاند با این حال بیشتر والدین از صحبت کردن با کودکان شان درباره مسائل جنسی سرباز میزنند یا به دنبال فرصت مناسبی برای مطرح کردن این مسائل هستند، در حالی که ممکن است آن زمان مناسب هیچ گاه فرا نرسد.

برخی از والدین نیز در بیان این گونه مسائل به دلایل مختلف راحت نیستند؛ زیرا خود نیز آموزش ندیده اند و با مادران و پدران خود به دلایل متعدد موجود در جامعه، نتوانسته اند به راحتی گفت و گو کنند.

دسته دیگری با تصور اینکه کودکانشان در بزرگسالی مسائل جنسی را خودشان خواهند فهمید، با کودکان خود گفت و گو نمی کنند. شاید گفت و گو با کودکان درباره مسائل جنسی سخت باشد اما نقش اینگونه صحبت ها در تأمین سلامت روانی و جسمانی و آینده بهتر آنها بسیار مهم است.

پژوهش های بسیاری حاکی از آن است که کودکانی که درباره مسائل جنسی آگاهی ندارند ، بسیار آسیب پذیرتر هستند.

تربیت جنسى عبارت است از اینکه فرد در دوره هاى رشـد کـودکى، نوجـوانى و جوانى، به گونه اى پرورده شود و آموزش ببیند که با جنسیت خود آشـنا گـردد و آن را بپذیرد؛ قدردان وجود خویش باشد و به آن افتخار کند؛ نقش مذکّر یا مؤنّـث بـودن از لحاظ اجتماعى را یاد بگیرد؛ و احکام و آداب دینى در ارتباط با مسائل جنسىِ مربـوط به خود و روابط با همجنس و جنس مخالف را فرا گیرد؛ آمادگى روانى براى ازدواج و تشکیل خانواده را پیدا کند؛ با مسائل مربوط به زندگى خانوادگى و روابط با همسرآشنا گردد و در سایه آن، به آرامش برسد.

برخی از صاحب نظران برای تربیت جنسی دو معنا و مفهوم را در نظر می گیرند: معنای اول؛ تربیت جنسی به معنای آموزش نقـش هـای متـاثر از هنجارهـای اجتمـاعی دخترانه و پسرانه به دانش آموزان است.

در معنای دوم؛ تربیت جنسی، ارائه و در اختیار گذاشتن اطلاعات ضروری در مورد مسایلی است که به نوعی با غریزه جنسی انسانها مربوط است.

باید بدانیم تربیت جنسی با آموزش جنسـی تفـاوت دارد. آمـوزش جنسـی شـرح جزئیات روابط و مراحل جنسی است اما آنچه در تربیت جنسـی مطـرح اسـت، ارائـه مجموعه اطلاعات جسمانی، روانی، اجتماعی و دینـی در مـورد مسـائل جنسـی یـا در اختیار گذاشتن اطلاعات لازم در مورد مسائلی اسـت کـه بـا غریـزه جنسـی کـودک و نوجوان مرتبط است و آموزش آن از سال های اول زنـدگی کـودک و نوجـوان شـروع میشود.

در این سالها باید مسائلی به کودک و نوجوان آموزش داده شـود کـه ممکـن است ارتباطی با آموزش جنسی نداشـته باشـد، امـا بعـدها همـین مـوارد در روابـط و تعاملات جنسی به او کمـک خواهـد کـرد. کرکنـدال اعتقـاد دارد کـه تربیـت جنسـی موضوعی فراتر از آگاه کردن کودکان پیرامون تولیدو مثل، و رابطه جنسی زن و مرد است. طرز رفتار کودک، الگو بودن بزرگسالان و رفتـاری کـه در زنـدگی خـانوادگی مرسـوم است، نقش عمده ای درتربیت جنسی ایفا میکند.

آموزش جنسی کسب آگاهی در مورد کالبدشناسی و فیزیولوژی بدن انسان، اعمال جنسی، تولید مثل و زندگی خانوادگی، پیشگیری از اختلالهای جنسی و حاملگی ناخواسته و موضوعاتی از این قبیل است.

یکی دیگر از مفاهیم مهم در حوزه روانشناسی هویت جنسی است بدین صورت که تحول هویت جنسـی در افـراد از کودکی آغاز میگردد و این فرایند تا نوجوانی ادامه خواهد داشـت. فرهنـگ و آمـوزه هـای اجتمـاعی از مهمترین منابع شکل دهی هویت جنسی است. نقش ها و نگرش هـای جنسـی در هـر فرهنـگ محتـوای هویت جنسی را تشکل میدهد. بنابر مبانی نظری موجود، شکلگیری هویت جنسی کاملاً اکتسابی اسـت و آموزههای رسمی و غیر رسمی عامل مؤثر در این شکل گیری است.

یکی از مهمترین وجوه هویت انسـانی، هویـت جنسی است که طی فرآیند جامعه پذیری در قالب نهادهای رسمی و غیررسمی شکل میگیرد. در خلال فرآیند جامعه پذیری اعضای جامعه الگوهای ادراکی، عاطفی و رفتاری مربوط به جـنس خود را فراگرفته و درونی میسازند. طی کردن موفقیت آمیز این فرآیند موجب شـکل گیـری یـک هویـت جنسی سازگار با جامعه میگردد.

شخصی کـه هویـت جنسـی سـالم دارد مـیتوانـد بـا قاطعیت بگوید مرد است یا زن؛ بنـابراین انسـانهـا بـرای آنکـه تجربیـات اجتمـاعی و جنسـی آنهـا در بزرگسالی رضایت بخش و ارضـاء کننـده باشـد، بایـد از رشـد هویـت جنسـی مناسـب برخـوردار باشـند.

کسب هویت جنسی از سوی کودکان نشان از بروز نوعی خودآگاهی در مورد جنسیت است. هر چه این خودآگاهی عمیق تر باشـد، کـودک ادراک دقیـق تـری در بـاب تشـخیص جنسی و ثبات جنسی خود خواهد داشت متأسفانه تابوهای فرهنگی موجـود در بعضـی از کشـورها باعـث شـده اسـت کـه اطلاعـات جنسـی به صورت نادرست در بین کودکان وجود داشته باشد و کودک بدون اینکـه صـحبتی در ایـن مـورد بکنـد بزرگ شود و بسیاری از کنجکاویهای او سرکوب شود.

نوزاد زمانی که چشم به دنیا باز میکنـد بـا خـود شور و شعف می آورد و برای اینکه این نشاط تداوم یابد، باید به هر آنچه که جزئی از مراحل رشد او اسـت دقت کنیم و آن را نادیده نگیریم. زیرا اگر به آنها توجه دقیق و درستی شـود، بخشـی از بحـرانهـا را از زندگی مادی و اقتصادی مردم را تغییر داده بلکه چهارچوب های شناختی آنها را نیز دگرگـون سـاخته اسـت. در این شرایط انسانها بیش از بیش به هویت به عنوان منبع توانایی برای نظم بخشیدن به زنـدگی و دنیـای اطراف نیازمندند.

هویتهای چندگانه انسانها که در زمینه های خاص قابل استفاده هسـتند از طریـق ارتبـاط متقابل با محیط بروز پیدا میکنند. زن یا مرد بودن از جمله مهمترین مـلاک و معیارهـای هـویتی اسـت کـه جوامع بشری همواره برای دسته بندی افراد بدان توجه داشته اند.

به تدریج کـه کودکـان بـزرگتـر مـیشـوند، نقش عوامل خارج از خانواده در شـکل دهـی نقـش آمـوزی جنسـی از قبیـل همسـالان، معلمـان، مدرسـه، کتابهای درسی و رسانه های جمعی اهمیت بیشتری پیدا میکند هـر جامعه ای با قوانین رسمی و هنجارهای غیررسمی خود تعیین میکند که مرد و زن هریک چـه رفتارهـایی باید داشته باشند، چه نقشهایی میتوانند یا باید بر عهده بگیرند و چه ویژگیهای شخصیتی بـرای آنهـا مناسب است باوجود اینکـه مـذکر و مؤنـث بـودن واقعیتی زیستی است، پذیرش یا عدم پذیرش خود به عنوان مذکر یا مؤنـث، موضـوعی روانـی اسـت کـه به وسیله آنچه کودک درباره خود به عنوان مرد یا زن احساس میکند تعیین میگردد.

با توجـه بـه اهمیتـی که هویت جنسی در زندگی فردی و نیز تعاملات اجتماعی دارد، اگر این بخش از هویـت دچـار اخـتلال و نقص شود، بر تمام بخشهای زندگی اجتماعی تأثیر گذاشته و باعث بروز مشکلاتی میشود که پـژوهش درباره آن و راهکار جهت حل این مشکل چه از نظر فردی و چه اجتمـاعی از اهمیـت بسـزایی برخـوردار است.

ما چه بخواهیم و چه نخواهیم نمیتوانیم آمار دختران و پسرانی که سالانه به دلیل نپذیرفتن هویت جنسی خود برای تغییر جنسیت اقدام میکنند را نادیده بگیریم کودک، ضعیفترین عضو جامعه است کـه فاصـله بـین کودکی تا دستیابی به هویت جنسی سالم مانند یک میدان مین میباشد و برای عبور بیخطـر لازم اسـت کودکان، با مفهوم گسـترده جنسـیت آشـنا شـوند تربیت جنسی درست و به موقع میتواند در شکل گیری هویت جنسی سالم در کودکان بسیار مؤثر باشد، زیرا سلامت جنسی و سلامت روانی آنها را در مراحل بعدی تضمین میکند. تربیت جنسی متناسب با روند رشد کودکان باعث میشود کنجکاوی های جنسی کودکان سرکوب نشود و همچنین خطر منحرف شدن ذهن کودکان را نسبت به مسائل جنسی کاهش دهد بنابراین لازم است کودک برای رسیدن به یک هویت جنسی سالم خودش را بشناسد و درک عمیقی از جنسیت خودش به عنوان دختر یا پسر پیدا کند تربیت درست و به موقع و مستمر میتواند کودک را در جهت رشد جنسی سالم کمک کنـد و او را بـه مقام والای انسانی برساند .

تربیت جنسی از انواع تربیـت اسـت کـه در کنـار سـایر ساختهای تربیت همچون تربیت اجتماعی، تربیت اخلاقی، تربیت سیاسـی قابـل طـرح مـیباشـد.

طبـق آخرین تعریف سازمان بهداشت جهانی تربیت جنسی عبارت اسـت از کلیه اقداماتی که از دوران اولیه زندگی انسان در جهـت رشـد متعـادل و مناسـب غریـزه جنسـی صـورت میگیرد و اهداف آن اطلاع رسانی جنسی، کمک به تکامل رفتارهای جنسـی، کمـک بـه اجـرای وظـائف جنسی، تداوم و بقای نسل و رسیدن به آرامش است.

در زمینه تربیت جنسی و آثار آن پژوهش هایی صورت گرفته که نتابج آن به شرح زیر است: سومارت و سوتا (sommart & sota , 2013) در پژوهشی به این نتیجه رسیدند که مداخله های آموزشی عاملی مؤثر در شکل گیری هویت جنسی دانش و نگرش جنسی دانش آموزان است.

در پژوهش دیگری آلن تایمر و اورکیزا (Allen Timmer & Urquiza , 2016) نشان دادند که برنامه های جامع آموزش تربیت جنسی تأثیر مثبتی در به تأخیر انداختن آغاز رفتار جنسی، کاهش تعداد شریکان جنسی جدید در آینده و کاهش وقوع کنجکاوی های جنسی غیر محافظت شده در کودکان میشود.

حل این پرسش مطرح می شود که اگر تربیت امور جنسی اتفاق نیفتد باید منتظر چه عواقبی باشیم؟ اگر این آموزش‌ها داده نشود باید منتظر عواقب زیادی مثل آسیب‌های جنسی خفته، گسترش بیماری‌های روحی-روانی، عفونت‌ها مانند اچ‌آی‌وی،‌ تجاوزات جنسی و رفتارهای مخاطره‌‌آمیز جنسی باشیم که در جای‌جای زندگی، افراد را تهدید می‌کند. در کلینیک‌های سلامت جنسی افراد زیادی مراجعه می‌کنند که به دلیل این که در کودکی مورد تجاوز جنسی قرار گرفته‌اند، در روابط زناشویی دچار مشکل هستند و همین مسئله می‌تواند علت پنهان بسیاری از جدایی‌ها باشد پس آنجایی که انسان با اندام جنسی متولد می شود بنابراین باید تربیت جنسی را در مراقبت و تلاش در ایمنی و بهداشت خود داشته باشد تا دچار مشکلات و آسیب های مرتبط با آن نشود و از آنجا که کودک، از همان سن یک سالگی که در حال شناخت اندامهای خود و محیط اطرافش است متوجه تفاوت اندام جنسی خود با سایر اندام های بدن می شود و والدین باید از قانون های تربیت جنسی و اینکه بچه در هر سن چه آموزش هایی را ببیند آگاهی داشته باشند در هنگام پرسیدن سوالات مختلف توسط فرزندان، والدین باید آگاه باشند که چطور برخورد کنند و به یاد داشته باشند که اگر سوالات و کنجکاوی فرزندان خود را در خصوص مسائلی ازجمله نحوه تولد فرزند و … با آگاهی و به شیوه مناسب پاسخ ندهند و به جای پاسخ دادن کودک را سرزنش کند در واقع ناخودآگاه به کودک یاد میدهد که سوالات خود را از دیگری بپرسد چرا که سوالات او موجب رنجش و نارحتی والدین می شود، بنابراین با تربیت جنسی درست و مستمر و متناسب با سن، کودک با تفاوتهای دختر و پسر چه از لحاظ آناتومی و چه شخصیتی آگاهی مییابد و با قسمتهای مختلف بدنش آشنا می شود و اندامهای خصوصی بدن را همراه با نام صحیح آنها یاد میگیرد.

به کار بردن نام صحیح در مورد اندامهای خصوصی و به ویژه ناحیه تناسلی برای جلوگیری از طرحواره های ناسازگار در آینده بسیار حائز اهمیت میباشد. کودکان تمایل دارند که بدانند از کجا آمده اند و چگونه بچه درون شکم مادر قرار می گیرد و یا سؤالات دیگری از این قبیل که ذهن کودکان را به خود مشغول کرده است و تنها در سایه تربیت جنسی میتوان به مشغولیات ذهنی آنها پاسخ درست داد و رشد هویت جنسی سالم را در آنها تقویت کرد.

نتیجه گیری

چنانچه تربیت جنسی مورد غفلت قرار بگیرد، احتمالاً هویت جنسی کودک دچار مشکل میشود و شاهد اختلالهای شایع جنسی در میان فرزندانمان میباشیم. درنتیجه ذهنیت فرد از جنسیت خویش با اندام جنسی زمان تولدش متفاوت میشود و از آنجاییکه سلامت جنسی یکی از ارکان سلامت روانی افراد میباشد در صورت بروز اختلال، دیگر جنبه های حیات روانی و ارتباطی را نیز تحت تأثیر قرار میدهد و آنها را دچار مشکل میکند و همچنین پاسخگویی به پرسش های جنسی کودکان مقوله ای بسیار مهم است و در عین حال فوق العاده حساس و اندک سهل انگاری در این زمینه پیامد های ناگواری دارد؛ زیرا کودکان امروز ، از طریق تبلت، فیلم ها ، تلویزیون و ماهواره ها پیام های جنسی متعددی دریافت می کنند و اگر والدین خود را به بی خبری بزنند و آنان را به حال خود رها کنند، کودکان برای دریافت پاسخ پرسش های خود به هر دری میزنند و ممکن است اطلاعات نادرستی کسب کنند بنابراین باید به کودکان خود در دوران ابتدایی زندگی خود مهارتهایی بیاموزیم که به کمک آنها تصمیمات درستی درباره این پرسش ها بگیرند و موقعیت ها خطرناک را در آینده تشخیص دهند.

منابع

[۱] – سمیه یزدانی، نادره سهرابی شگفتی ۱۳۹۷ تاثیر آموزش جنسی بر هویت جنسی

[۲]- مسلم قبادیان ، سعید دهقان ، اژدر شمخانی ۱۳۹۶ شماره ۳۸ تربیت جنسی کودکان برای پیشگیری از جرائم و انحرافات

[۳]- سمانه قدیریان پور ، ۱۳۹۷ مجله رشد آموزشی پیش دبستان شماره ۳۷ تربیت جنسی کودک من

[۴]- مجله خبر گذاریب پانا کد خبری ۸۱۶۱۵۵ ، ۱۳۹۷ نقش موثر والدین در تربیت جنسی کودکان و کاهش آسیب های اجتماعی

نظر بدهید

لطفا نظر خود را وارد کنید
لطفا نام خود را اینجا وارد کنید