اختلال شخصیتی احتکار چیست؟

0
11 مشاهده

این اختلال یکی از شاخه‌های اختلال وسواسی اجباری است. اختلال احتکار می‌تواند زمینه‌ساز بیماری‌های جسمی، پایین آمدن کیفیت عملکرد در بخش‌های گوناگون زندگی، فشار مالی و اقتصادی شود. اختلال احتکار بر روی روابط میان فردی به ویژه با اعضای خانواده تاثیر منفی می‌گذارد و فرد را از خانواده و دوستان دور می‌کند. احتکار چیزها در خانه باعث می‌شود برای کارهایی مانند آشپزی، نظافت، راه رفتن در خانه و حتی خوابیدن، فضای کافی باقی نماند.

نشانه‌های اختلال احتکار

جمع کردن تعداد زیادی از اشیاء، به وجود آمدن تدریجی خرت و پرت‌ها در محیط زندگی و ناتوانی در دور انداختن آنها، معمولا از علائم اولیه‌ اختلال احتکار هستند که معمولا در دوران نوجوانی و سالهای اولیه‌ بزرگسالی خود را بروز می‌دهند. با افزایش سن فرد، او شروع می‌کند به اندوختن چیزهایی که نیازی به آنها ندارد یا فضایی برای‌شان وجود ندارد. در میانسالی، علائم شدیدتر شده و درمان بسیار سخت‌تر خواهد شد. مشکلات ناشی از اختلال احتکار تدریجا بیشتر شده و تبدیل به یک رفتار پنهانی می‌شود.

اغلب، جمع آوری خرت و پرت‌ها و تلنبار کردن آنها به جایی می‌رسد که توجه دیگران را هم جلب می‌کند. جمع شدن وسایل بی‌ارزش باعث می‌شود اتاق‌ها قابل استفاده نباشند. بی‌اراده بودن، وسواس در انجام کارها، اجتناب از معاشرت با دیگران، امروز و فردا کردن و مشکل داشتن در برنامه ریزی و سازماندهی از ویژگی‌ها معمول افراد دچار اختلال احتکار است.

جمع آوری افراط گونه‌ اشیاء و اجتناب از دور ریختن آنها منجر به موارد زیر می‌شود:

. تلنبارهای آشفته یا توده‌ای از چیزهایی مثل روزنامه، لباس، کاغذها، کتاب‌ها یا هر چیز دیگر.

. اشیاء آنقدر موجب شلوغی می‌شوند و فضا را اشغال می‌کنند که تقریبا دیگر قابل استفاده نیستند، مثلا دیگر نمی‌توان در آشپزخانه آشپزی کرد یا از حمام و دستشویی استفاده کرد.

. اختلاف و درگیری با کسانی که سعی می‌کنند بهم ریختگی‌ها را جمع کنند یا خرت و پرت‌های بی‌مصرف را از خانه بیرون کنند بوجود می‌آید

. مشکل در سازماندهی و مرتب کردن باعث می‌شود چیزهای مهمی لا به لای خرت و پرت‌ها گم شوند.

اختلال احتکار در DSM-IV وجود نداشت و در آنجا به روان شناسان بالینی توصیه می شد، اگر احتکار کردن در افراد به سطوح افراطی برسد، می توانند آنها را مبتلا به اختلال وسواسی- اجباری اعلام کنند، و اگر آنها معیارهای اختلال شخصیت وسواسی- اجباری را نیز داشته باشند، می توانند هم مبتلا به اختلال وسواسی- اجباری (OCD)، و هم مبتلا به اختلال شخصیت وسواسی- اجباری (OCPD) اعلام شوند. اما روان شناسان اخیراً به این نتیجه رسیده اند که احتکار کردن اشیا در بسیاری موارد از سایر اختلالات نورولوژیک و پسیکولوژیک (از جمله، OCD وOCPD ) مستقل است. به این ترتیب، در DSM-5 یک طبقۀ تشخیصی مجزا به آن اختصاص داده شده است.

معیارهای DSM 5 برای اختلال احتکار 

A: فرد همیشه به سختی می‌تواند چیزهایی که دارد را دور بریزد یا از آن‌ها جدا شود. فرقی نمی‌کند که آن‌ها با ارزش باشند یا نباشند.

B: دلیل این مشکل این است که فرد احساس می‌کند باید چیزهایی که دارد را برای روز مبادا نگه دارد. از سوی دیگر می‌خواهد از رنج و دیسترس ناشی از دور ریختن آن‌ها خودداری کند.

C: ناتوانی از دور ریختن چیزها، کم‌کم به تعداد آن‌ها می‌افزاید و باعث شلوغ شدن و انباشته شدن آن‌ها در اتاق‌ها و دیگر بخش‌های خانه شود. به ویژه در جاهایی که رفت و آمد و دیگر کارهای روزمره در آن انجام می‌شود. به همین دلیل است که اتاق نشیمن تبدیل به یک انباری بی‌نظم و ترتیب می‌شود. اگر مکان‌های مهم خانه خلوتند برای این است که فرد دیگری آن بخش‌ها را تمیز و مرتب می‌کند.

D: احتکار باعث می‌شود در عملکرد اجتماعی، شغلی، خانوادگی و دیگر بخش‌های مهم زندگی فرد، رنج و نابسامانی پدید آید.

E: احتکار کردن و انبار کردن به دلیل مشکلات جسمانی و عارضه‌ی پزشکی نباشد. برای نمونه با آسیب مغزی، بیماری قلبی و عروقی و سندروم پریدر – ویلی قابل توجیه نباشد.

F: دلیل احتکار کردن با اختلال دیگری قابل توجیه نباشد. (برای نمونه: احتکار به خاطر وسواس‌های مرتبط با اختلال وسواسی – اجباری، کاهش انرژی در اختلال افسردگی عمده، دیلوژن‌ها در اسکیزوفرنی یا دیگر اختلالات سایکوتیک، نقص‌های شناختی در اختلال

نوروکوگنیتیو شدید، محدودیت علاقه در اختلال طیف اوتیسم). این اختلال می‌تواند با برخی از اختلال‌‌های روانی دیگر همایندی یا Comorbidity داشته باشد.

اسپسیفایر :

همراه با مال اندوزی افراطی : با جمع آوری فراوان و شدید اشیایی که مورد نیاز نیستند یا برای آنها جای کافی وجود ندارد همراه است.

به همراه بینش خوب: فرد می‌داند که باورها و رفتارهایش در زمینه‌ی احتکار و انبار کردن مشکل‌زا است.

به همراه بینش ضعیف: فرد تا اندازه‌ای باور دارد که رفتارهایش در زمینه‌ی احتکار و انبار کردن مشکل‌زا نیستند هر چند شواهد و دلایل خلاف این باور را اثبات کند.

بدون بینش و به همراه باورهای دیلوژنال: فرد بر این باور است که باورها و رفتارهای او مشکل‌زا نیستند.

افرادی که اختلال احتکار دارند اشیاء را جمع می‌کنند چون:

. باور دارند این چیزها خاص بوده و در آینده به آنها نیاز پیدا خواهند کرد.

. این اشیاء دارای خاطرات احساسی بوده و داشتن آنها یادآور روزهایی خوش یا افرادی خاص در گذشته است.

. این اشخاص وقتی میان چیزهایی که جمع کرده‌اند هستند، بیشتر احساس امنیت و آرامش می‌کنند.

. آنها دوست ندارند چیزی را هدر بدهند.

اختلال احتکار با کلکسیون داری فرق دارد. افرادی که کلکسیون دارند، مثلا تمبر یا اتومبیل، آگاهانه و سنجیده چیزهایی را جستجو می‌کنند، آنها را دسته بندی می‌کنند و کاملا با احتیاط و سلیقه آنها را در معرض نمایش می‌گذارند. حتی اگر کلکسیون‌ها بزرگ باشند، بهم ریخته نبوده و اسباب زحمت کسی نیستند.

احتکار حیوانات

افرادی که حیوانات را احتکار می‌کنند ممکن است دهها و یا حتی صدها حیوان خانگی را جمع آوری کنند. این حیوانات در داخل یا بیرون خانه محصور می‌شوند. این حیوانات به این علت که تعدادشان زیاد است معمولا به خوبی نگهداری و مراقبت نمی‌شوند. سلامت و امنیت فرد و حیوانات در معرض خطر است زیرا وضعیت غیر بهداشتی بر آنها حاکم است.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد

اگر شما یا یکی از افراد خانواده‌تان علائم اختلال احتکار را دارید باید هر چه زودتر با یک پزشک یا مشاور حرفه‌ای صحبت کنید.

علت ابتلا به اختلال احتکار چیست؟

علت دقیق اختلال احتکار هنوز مشخص نیست. ژنتیک، عملکرد مغز و حوادث استرس برانگیز زندگی عواملی هستند که مطالعاتی روی آنها در حال انجام است.

ریسک فاکتورها

احتکار معمولا از سنین ۱۱ تا ۱۵ سالگی شروع شده و با بالا رفتن سن، شدت می‌گیرد. احتکار در سنین بالا شایع‌تر از سنین جوانی است. ریسک فاکتورهای شامل:

. شخصیت

خیلی از افرادی که اختلال احتکار دارند دارای خلق و خو و روحیه‌ی بی‌اراده و ناقاطع هستند.

. سابقه‌ی خانوادگی

اگر یکی از افراد خانواده اختلال احتکار داشته باشد، احتمال اینکه عضو دیگری از خانواده نیز دچارش شود زیاد است.

. حوادث استرس برانگیز زندگی

عده‌ای از افراد بعد از تجربه‌‌ای استرس زا در زندگی که غلبه بر آن برای‌شان دشوار بوده است دچار اختلال احتکار می‌شوند، مثلا مرگ یکی از عزیزان، طلاق، رانده شدن از خانه یا از دست دادن خانه و … در آتش سوزی.

عوارض اختلال احتکار

اختلال احتکار می‌تواند عوارض گوناگونی داشته باشد شامل:پ

. افزایش احتمال افتادن وسایل

. آسیب هنگام جایجایی اشیاء یا افتادن آنها

. اختلافات خانوادگی

. تنهایی و کناره گیری از اجتماع

. شرایط غیر بهداشتی که برای سلامتی ضرر دارد

. خطر آتش سوزی

. عملکرد کاری ضعیف

. مشکلات حقوقی مانند بلند کردن مستاجر و بازپس گرفتن خانه

بسیاری از افرادی که اختلال احتکار دارند ممکن است دچار اختلال‌های روانی دیگری نیز باشند، مانند:

. افسردگی

. اختلال اضطرابی

. اختلال وسواس اجباری یا OCD

. اختلال کم توجهی – بیش فعالی یا ADHD

شیوع و بروز اختلال احتکار

به گزارش DSM 5 شیوع اختلال احتکار در آمریکا و اروپا حدود ۲ تا ۶ درصد برآورد شده است. برخی از پژوهش‌ها نشان داده‌اند که این اختلال در مردان بیش از زنان رخ می‌دهد. این در حالی است نمونه‌های بالینی نشان می‌دهند بروز این اختلال در زنان بیش از مردان است. سمپتوم‌های احتکار در گروه سنی ۵۵ تا ۹۴ ساله، سه برابر کسانی است که در گروه سنی ۳۴ تا ۴۴ سال هستند.

نزدیک به نیمی از کسانی که به اختلال احتکار و انبار کردن دچار می‌شوند در خانواده‌ای زندگی کرده و رشد یافته‌اند که یکی از اعضای آن دچار این اختلال بوده است. ناتوانی در تصمیم‌گیری یکی از ویژگی‌های کسانی است که دچار این اختلال هستند. بیش‌تر این افراد می‌گویند که احتکار را پس از یک رویداد تروماتیک یا استرس‌زا (مانند مرگ یکی از عزیزان یا جنگ) آغاز کرده‌اند. نزدیک به ۷۵ درصد افراد دچار اختلال احتکار یک اختلال خلقی یا اضطرابی همایند نیز دارند.

انواع فرعی اختلال احتکار 

۱- احتکار کتاب(bibliomania) : عبارت است از جمع آوری کتاب تا حدی که روابط اجتماعی یا سلامت فرد به خطر بیفتد. این افراد کتاب هایی را نگه می دارند که اصلا به دردشان نمی خورد. این افراد از یک کتاب چندین نسخه می خرند یا تعداد کتاب هایی که می خرند بیشتر از آن است که بتوانند بخوانند.

۲- احتکار حیوانات : این افراد تعداد زیادی حیوان در خانه ی خود نگه می دارند بدون آنکه بتوانند خانه خود را تمیز نگه دارند یا از این حیوانات به خوبی رسیدگی کنند. این افراد به حیوانات خود به شدت علاقه دارند.

۳- احتکار اطلاعات : این افراد هر چه را به دستشان می رسد، می خواهند نگه دارند، از دوستان و آشنایان خود دایم فایل های مختلف می گیرند و آنها را در هارد دیسک خود ذخیره می کنند. آنها اطلاعاتی را ذخیره می کنند که هرگز به آنها رجوع نخواهند کرد. آنها اطلاعات را حذف نمی کنند و اگر اطلاعات به طور اتفاقی حذف شود به شدت ناراحت و مضطرب می شوند.

درمان اختلال احتکار یا انبار کردن

پیشگیری

چون هنوز علت بروز اختلال احتکار مشخص نیست، راه خاصی برای پیشگیری از آن وجود ندارد. اما درست مانند بسیاری از مشکلات روحی و روانی دیگر، اقدام به درمان در مراحل اولیه می‌تواند به پیشگیری از بدتر شدن این اختلال کمک زیادی بکند.

درمان دارویی 

یافته‌های پژوهش‌ها نشان داده‌اند که تنها یک سوم از بیمارانی که دچار احتکار هستند به دارو درمانی واکنش مثبت نشان می‌دهند. برای دارو درمانی اختلال احتکار از داروهای ضدافسردگی بهره گرفته می‌شود. داروهایی مانند کلومیپرامین، پاروکستین(پاکسیل)، فلووکسامین، سرترالین (زولفت) و سیتالپرام (سلکسا) از خانواده‌ی SSRI ها. این داروها می‌تواند اختلالات وسواسی و اجباری را کنترل کند ولی نمی‌تواند به طور کامل این اختلالات را درمان کند.

روان درمانی 

برخی از روان‌شناسان بر این باورند که بهترین روش برای روان‌درمانی اختلال احتکار، درمان شناختی رفتاری یا همان CBT است. بسیاری از کسانی که به اختلال احتکار دچار بودند با این شیوه بهبود یافته و درمان شدند. 

روان درمانی ERP که نوعی روان درمانی شناختی-رفتاری است، روی قرار دادن فرد در معرض محرک ها و ممانعت از پاسخ، تمرکز می کند. به نظر می رسد این نوع درمان بهترین درمان برای اختلال احتکار است. روش دیگر برای درمان این است که به این افراد می آموزند که چگونه به درستی درباره مایملک خود فکر کرده و درباره آن تصمیم بگیرند. گروه‌ درمانی نیز یکی از روش‌هایی است که در بهبود اختلال احتکار موثر است اما باعث درمان کامل نمی‌شود.

منابع :

-ترجمه از : هدی بانکی – برترینها

-آسیب شناسی روانی بر اساس DSM-5 /  گنجی / نشر ساوالان / جلد اول.

-روانشناسی مردمی

نظر بدهید

لطفا نظر خود را وارد کنید
لطفا نام خود را اینجا وارد کنید